INTERNATIONAL ASSOCIATION OF ART CRITICS GREEK SECTION

Home page

DOSSIER AICA HELLAS

ΝΙΚΗΤΑΣ ΜΠΑΧΑΡΑΣ

Νικήτας Μπαχάρας, Υπεύθυνος καθοδήγησης, 2012, λάδι σε καμβά
Νικήτας Μπαχάρας, Αντάρτης και παπάς, 2012, λάδι σε καμβά
Νικήτας Μπαχάρας, Αντάρτης με όπλο και νέος με μπουζούκι, 2012

Νικήτας Μπαχάρας

Αντάρτες

Μ art Aegina, Αίγινα

5 - 23 Σεπτεμβρίου 2012

 

Το αντάρτικο πριν το καλοκαίρι του 1944 είχε φτάσει συνολικά περίπου στα εκατό χιλιάδες μέλη. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι στην πλειοψηφία του ελληνικού λαού είχε καταστεί πλέον ως η απελευθερωτική δύναμη από τους κατακτητές... Πώς όμως συνδέεται η εποχή αυτή με τη σημερινή; Είναι επειδή πολλοί μιλάνε για ξεσηκωμό ή λένε ότι ότι ζούμε μια νέα Κατοχή; Ή μήπως επειδή οι αντάρτες είναι ένα παράδειγμα ανθρώπων που έσπασαν την αδράνεια και πέρασαν στη δράση; Με ποια λογική στέκονται δίπλα δίπλα αντάρτες και σύγχρονοι άνθρωποι; Και ποιος θα μπορούσε να είναι ο σύγχρονος αντάρτης; Αυτές είναι μερικές από τις ερωτήσεις που γεννούν τα έργα του Νικήτα Μπαχάρα.

 

Ο ζωγράφος λέει ότι προσπάθησε να καταλάβει ποιο κοινό σημείο έχουν οι άνθρωποι της δράσης και συνειδητοποίησε ότι αυτό είναι η πίστη. Η πίστη αυτή είναι που τους οδηγεί στην κίνηση αλλά είναι και αυτή που τους καταστρέφει. Αυτό το μεταφέρει στο έργο του άλλοτε δείχνοντας τους αντάρτες του ως καθαρή μορφή εξουσίας, άλλοτε περιβάλλοντάς τους με αγάπη και άλλοτε δείχνοντας την ήττα, τις δυσκολίες, την τραγικότητα των μορφών τους, υπενθυμίζοντας πάντα ότι αυτές οι καταστάσεις δεν είναι ένα χαρούμενο βίωμα αλλά κάτι πάρα πολύ σκληρό, αφού το να αφαιρέσεις τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου είναι μία πολύ δύσκολη απόφαση. Λέει, επίσης, ότι δεν ζωγράφισε αντάρτες για να προτρέψει τον θεατή να ξεσηκωθεί, αλλά επειδή θέλησε να διακρίνει τι σημαίνει η ανταρσία για τη ψυχή του ανθρώπου.

 

Ζωγραφίζοντας τον Υπεύθυνο καθοδήγησης (2012) ανάμεσα σε δύο παιδικά κρεβάτια, κρατώντας ένα λευκό βιβλίο, στο οποίο είτε διαβάζει οδηγίες είτε μπορεί να βάλει ο ίδιος τις δικές του αρχές, δείχνει πώς το αντάρτικο περνάει από γενιά σε γενιά (φορτίο το οποίο ένα τμήμα της ελληνικής κοινωνίας το κουβαλάει ακόμα) ενώ, παράλληλα, μας υπενθυμίζει ότι ο πολιτικός καθοδηγητής βρίσκεται σ’ αυτό το χρέος της καθοδήγησης διαρκώς. Τι θα διδάξει άραγε στα παιδιά του;

 

Ζωγραφίζοντας το έργο Αντάρτης και παπάς (2012), πέρα από το ότι δείχνει πώς παπάδες και αντάρτες πολέμησαν μαζί στο ίδιο πλευρό (μαζί κρατάνε το τουφέκι που καταλήγει σε θρησκευτικό σκήπτρο και που είναι το εργαλείο που καθορίζει τις ιδιότητές τους), φτιάχνει πάνω απ’ όλα δύο ηγετικές μορφές, δύο μορφές εξουσίας. Τα σίδερα της φυλακής πίσω από τον αντάρτη τον χαρακτηρίζουν, ενώ, το πάτωμα, που μοιάζει με μια τεράστια σκακιέρα, υποδηλώνει το ίδιο το σύστημα.

 

Τέλος, στο έργο του Αντάρτης με όπλο και νέος με μπουζούκι (2012), βάζει πλάι πλάι δύο γενιές, το παλιό σύστημα με τον σύγχρονο άνθρωπο. Οι δύο άντρες βρίσκονται σε ένα τοπίο του σήμερα, στην ταράτσα μιας πολυκατοικίας. Ο νέος με το μπουζούκι φορά ασφυξιογόνα μάσκα. Πρόκειται για έναν αναρχικό –σύγχρονο ίσως αντάρτη– που προφυλάσσεται από τα δακρυγόνα ή μήπως για μια ολόκληρη κοινωνία που ασφυκτιά και προσωποποιείται με αυτόν τον τρόπο;

 

Και τα δύο αυτά πρόσωπα έχουν καταπιεστεί πάρα πολύ σύμφωνα με τον καλλιτέχνη. Ο αντάρτης δεν υφίσταται σαν άτομο από τη στιγμή που ακολουθεί ένα συγκεκριμένο σύστημα, στο οποίο μάλιστα υπάρχει και ιερός σκοπός. Ο νέος δε, έχει ζήσει την κατακερμάτιση της προσωπικότητάς του. Και οι δύο έχουν ζήσει την καταπίεση της ατομικότητας. Ουσιαστικά, ο Νικήτας Μπαχάρας παραπέμπει στο παρελθόν για να προβληματίσει τον θεατή και για να υπενθυμίσει, σε όποιον θέλει να εξεγερθεί, ότι όταν σπας αρχές είναι πάρα πολύ εύκολο να πέσεις στην παγίδα να φτιάξεις ένα νέο σύστημα αρχών όπου εκεί θα είσαι ο εξουσιαστής.

 

Όλα του τα έργα, λάδια σε καμβά, μικρών και μεγάλων διαστάσεων, είναι γεμάτα σύμβολα και με έντονο ψυχικό υπόβαθρο. Ρεαλιστής ζωγράφος, ο Μπαχάρας τρομοκρατεί πολλές φορές τον θεατή δείχνοντάς του το σήμερα, που δεν είναι και τόσο ευοίωνο, χωρίς να ξεχνά την ιστορία του.

 

Ήρα Παπαποστόλου